Vandaag is het jaarlijks Wereldvluchtelingendag, een officiële internationale dag van de Verenigde Naties. Het doel is om wereldwijd stil te staan bij de miljoenen mensen die hun thuisland moesten ontvluchten vanwege oorlog, geweld of vervolging, en om hun veerkracht en moed te eren.
Deze dag raakt me extra, omdat mijn vader als jongeman van 24 jaar (samen met zijn gezin van herkomst) ooit de keuze maakte om uit het voor hen onveilige Nederlands-Indië naar Nederland te vluchten. Hij liet alles wat vertrouwd was achter om een nieuw leven te beginnen.
“Maar Alize”, zeg jij nu misschien als Indo. “Wij waren gewoon Nederlands, al in Indië. Hier herken ik me niet in”. Deze reactie begrijp ik volkomen. Het Nederlands stond bij de eerste generatie vooraan. Dit heb ik zelfs zo vaak van hen gehoord dat het mijn besef van de reden van hun komst naar Nederland ondersneeuwde: hun vlucht voor onveiligheid. Hierdoor herkende ik me er eerder ook niet in.
In de loop van mijn leven is mijn blik echter veranderd. Met daarin als bijzonder moment mijn eerste Indië-herdenking, waar ik diep werd geraakt door de woorden “massale ontheemding” (zoveel mooier gezegd dan het acroniem voor Indo: In Nederland Door Omstandigheden).
Inmiddels beschouw ik de Indo’s als de eerste groep vluchtelingen in Nederland. Met de ervaring die daarbij hoort van alle vertrouwds onvrijwillig achter je laten: omgeving, klimaat, eten, familie en vrienden, (vaak) diploma’s, werk, status, gewoonten, een comfortabel huis en bezittingen om hier in Nederland in één kamer terecht te komen. Dit ondanks de voordelen dat zij de Nederlandse taal al kenden en geen procedure nodig hadden om hier te kunnen blijven.
Juist door dit te beseffen heb ik het gevoel dat ik ten volle mijn vader eer.
En ja, de Indo’s zijn hier geïntegreerd. De migratie van Indo’s heet zelfs ‘probleemloos’ te zijn verlopen. Zegt men nú. Deze eenzijdige blik gaat voorbij aan de gedachte die eerder in Nederland leefde dat deze mensen hier nooit zouden kunnen aarden omdat ze te anders waren (en er gepoogd werd een alternatieve woonplek voor hen te vinden, bijvoorbeeld in Nieuw-Guinea, een zeer onontgonnen gebied in de archipel). Én gaat voorbij aan wat de migratie de Indo’s heeft gekost, júist doordat ze zich hier hun stinkende best deden en zich zoveel mogelijk aanpasten. Een pijn die doorsijpelt naar volgende generaties.
Na de Indo’s zijn nog veel andere vluchtelingen naar Nederland gekomen. Uit andere landen, ieder persoon met een eigen, uniek verhaal.
Vandaag eer ik mijn vader en zijn familie voor hun moed en veerkracht.